"Yeşil bina" kavramını kısaca tanımlar mısınız?
Yeşil binalar, bir başka deyişle çevre dostu binalar çevreye, standart yollarla inşa edilen binalardan daha az negatif etkileri olan binalar olarak tanımlanabilir.

İnşaat sırasında hafriyatı minimuma indiren metotlar kullanmak ve inşaat artıklarını tekrar kullanılacak şekilde planlanmak bu binaları yaparken göz önüne alınan öncelikler. Amaç; mümkün olduğu kadar doğal ışık kullanmaya gayret eden bir tasarımla, çok efektif HVAC (ısıtma, iklimlendirme ve havalandırma) sistemleri ile düşük VOC’li (volatile organic compound – uçucu organik bileşik) boyalar, alternatif bina malzemeleri, döşemeler ve mobilyalar kullanmaya gayret etmek ve böylece binanın iç hava kalitesini yükseltmek. Çevre dostu binalar inşa edilirken, en baştan yalıtıma ve enerji verimli tasarıma daha fazla yatırım yapılıyor ve hatırı sayılır miktarlarda enerji tasarrufu sağlanıyor.

Bu binalar genellikle çatılarında fotovoltaik panel sistemleri olan, ışığa göre kendini ayarlayabilen camlarıyla doğal ışıkla aydınlanabilmek için tasarlanmış binalar oluyor.

Gelecekte muhtemelen bu tür binaların tasarım prensipleri ile yapılmış, enerji tasarrufu sağlayan evlerin sayısında bir artış göreceğiz. Bahçesindeki ağaçlar ve bitkiler az su kullanan cinslerden seçilmiş ve yerlerde kullanılan betonun dahi inşaat artıklarından yapıldığı binalar söz konusu.

Çevre dostu bina teknolojileri enerjinin korunmasına hatta üretilmesine olanak tanıyor. Mesela şirketler ofislere harekete duyarlı sensorlar ve kişisel havalandırmalar koyabiliyorlar. Bazı çevre dostu teknolojiler ise alternatif teknolojilerle elektriği kendileri üretebiliyorlar.

Maliyete bakıldığında, çevre dostu çatı kullanmak ilk basta masraflı olmasına rağmen daha az enerji kullanımına olanak vermesi, yağmur suyunu iyi idare etmesi ve uzun vadede enerji faturalarını düşürmesi yüzünden aslında daha avantajlı.

Yeşil binalar inşaat firmalarına ne gibi artı değerler katıyor?
Çevre dostu bina inşa etmenin daha kolay iş alabilme, daha rafine müşteri ile çalışma gibi avantajları var. Firmalar artık çevreye ne kadar zarar verdiğimizin farkında. Bu yüzden önceleri farklı olmak ve duyarlılığı göstermek adına başlayan çevre dostu bina inşa etme girişimi, artık özellikle Amerika’da hemen hemen bütün inşaat ve mimarlık firmalarında doğal olarak tasarlanan ve hayata geçirilen projeler olmaya başladı. Ayrıca hükümetler doğa dostu binaları sürdürülebilir kalkınmanın bir parçası olarak gördüğünden vergi konusunda destek vermeye başladılar. 2005’te Amerika’da çıkan Enerji Politikası ile ilgili bir dizi yasal önlemler alındı. Ayrıca işyerlerine güneş ve jeotermal teknolojileri kullandıkları zaman %10’a yakın vergi kredisi veriliyor. New York eyaleti çevre dostu bina inşa eden işyerlerine vermek amacıyla 5 yıl için toplam $25 milyon ayırdı.

Çevre dostu bina inşa etmek daha maliyetli değil mi?
Bu binaların ilk yapım maliyeti standart binalardan biraz daha pahalıya geliyor. Ama Amerika’da binanın uzun sureli operasyon maliyetini hesapladığınızda bu binaların daha az maliyetli olduğunu ispat edebilecek yüzlerce bina inşa edildi. Önden yapılan yatırımın %5–10 fazla olması yanıltıcı olabiliyor. Maliyete binanın ömrü ile orantılı bakmak gerekiyor. Maliyetin artmaması için binanın daha tasarım aşamasında çevre dostu olarak planlanması gerekiyor. Daha sonra parça parça yapılan eklemeler maliyeti tabii ki artırıyor.

Türkiye'de doğaya dost yeşil binaların inşasına yönelik çalışmalar var mı?
Çevreye dost yapılanma tarzı yıllardır hem dünyada hem Türkiye’de uygulanan bir kavram. Ancak Türkiye’de bu standartlaşmadı. Bazı mimarların konuştuğumuz kriterlerin hepsini olmasa da birçoğunu uyguladıkları tasarımlar ve inşaatlar var. Diyarbakır’da Petrol ofisinin hazırladığı Güneş Evi Eğitim ve Uygulama Parkı Projesi var. Hatta bu konuda bir AB fonu bile aldılar. Projeyle güneş enerjisi günlük kullanılabileceği gibi, enerji güneş pillerinden elektrik üretilecek. Proje haziran ayı sonunda tamamlanacak. Tabii ülke genelinde yapılan bir çalışma yok. Özellikle okul inşaatlarında mutlaka çevre dostu tasarım fikri benimsenmeli.

Türkiye'de bu alana yönelik düzenlemeler var mı?
Türkiye’de Enerji Verimliliği yasa tasarısı yeniden düzenlendi ve merkezi ısıtma sistemlerine yönelik düzenlemeler teşvik edici şekilde ayarlandı. Tasarı hükümlerine göre, bütün yeni konutlara enerji kimlik belgesi verilecek. Eski binalar da en geç 10 yıl içinde ısı kimlik belgesi almak zorunda.

Birçok yasanın enerjinin korunmasını teşvik edecek ve yaptırım getirecek şekilde gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bir koda bağlı olmadan tabii ki belediyelerde ve özel sektörde bu konuda bilinçli mimar ve mühendislerin girişimleriyle, daha az elektrik kullanan ampuller, çevre dostu malzemeler kullanılıyor ama yeterli değil. Mutlaka bu konularda gönüllü yaptırım getirmeye yönelik sistematik çalışmalar yapılmalı ve binalara buna göre sertifika verilmeli. Profesyoneller, çeşitli ödüllerle teşvik edilmeli. Özellikle toplu alımları yapan kişilerin çevre dostu ve az enerji harcayan ürünlerin alımına öncelik vermesi bu konuda yeni bir pazar yaratacak.

İstanbul Belediyesi aynı zamanda 2006 Ağustos’ta imzalanan Clinton Küresel Girişimi ve Amerikan Çevre Dostu Binalar Konseyi’nin bir protokolüne 22 şehir ile aday. İstanbul Belediyesi’nin ayrıca çevre konularında öncü çalışmalar yapan İstanbul Enerji adında da bir şirketi var.

Kamuda ve özel sektörde konuyla ilgili bilincin geliştirilmesi için ne tür çalışmaların gerçekleştirilmesi gerekiyor?
Öncelikle çevre dostu bina inşa etmenin doğruculuktan öte bir gereksinim olduğunun anlatılması gerekiyor. Çevre dostu bina inşa etmek akıllı bir iş kararı ve maliyet düşünen müşteri için ideal çözüm. Ayrıca bu binaların içinde çalışanların verimliliğinin de arttığını ve bununda maliyete transfer edilebileceğini göz ardı etmemek gerek. Bu arada küresel ısınma her yönüyle dünyamızı bir felakete sürüklüyor. Karbondioksit salınımlarını düşürme hedefi aslında her sektöre konulmalı. Her sektörün elinden gelebildiğince küresel ısınmayı yavaşlatma yönünde çalışmalar yapması gerek. İnşaat sektörü için çevre dostu binalar kavramını yerleştirip uygulamaya geçirmek artık bir mecburiyet. Hızla kamunun ve özel sektörün öncülük yapabilen kuruluşlarının örnek binalar inşa etmeye başlaması gerekiyor.

Özellikle güneş enerjisinden yararlanan ve güneşten elektrik üreten teknolojilerin geliştirilmesi için kamunun öncülük etmesi ve destekleme politikaları geliştirmesi gerekiyor. Bu konuda girişimcilere destek olması ve önden getireceği maliyeti azaltması açısından vergi konularında teşvik getirilmeli. Var olan hukuksal alt yapının eksikliklerinin tamamlanması ve enerji konusunda kamusal politikaların geliştirilmesi gerek. Üzerinde yaşadığımız coğrafyada yılın 2400 saati güneşli geçiyor. Bu anlamda çevreyi koruma konusunda en fazla girişimde bulunabilecek ülkelerden biriyiz.

"Doğaya Dost Binalar Konseyi" ve kurmayı hedeflediğiniz dernek hakkında bilgi verir misiniz? Derneğin hedefleri ne olacak?
Bu konsey 1999’da kurulan Dünya Doğa Dostu Binalar Konseyi altında Türkiye’de kurulan bir dernek. Şu anda aralarında Avustralya, Brezilya, Kanada, Hindistan, Japonya, Tayvan ve ABD’nin de bulunduğu 9 ülkede bu konsey kuruldu. WGBC altında bu konseyler canla başla çalışıyor. Konsey öncelikle Çevre Dostu tasarım ve İnşaat konusunda lobi yapacak. Bilgilendirme faaliyetlerinde bulunacak. Yeterince ilgi gördüğünde Enerji ve Çevre Tasarımında Liderlik Sertifikası oluşturup, binaların tıpkı deprem koduna uyduğu gibi çevre dostu olabilme koduna uyması için teşvik edecek. Bu tabii daha uzun soluklu bir çalışma. Clinton Vakfı ile Amerikan Çevre Dostu Binalar konseyinin imzaladığı protokole göre zaten dünyanın büyük şehirleri elini taşın altına koymaya hazır. Konseyimizin çalışmaları çevre dostu olma konusunda bilgilendirme yapacak ve hedefimiz kamu kuruluşları ve özel sektörün yeni yapacağı binaları bu prensiplere uygun yapmaya teşvik etmek. Ayrıca mesleki eğitim ve Çevre ve Enerji Konusunda Liderlik Sertifikası çalışmaları olacak. Yani konsey bir yeşil standart oluşturacak.

Sizin bu konuda ki tecrübeniz nedir?
Ben Amerikan Çevre Dostu Binalar Konseyi üyesiyim. ABD profesyonel olarak çalıştığım 10 senede aktif olarak çalışmalarına katıldım. Los Angeles da yöneticiliğini yaptığım bir inşaat projesi Amerikan Çevre Dostu Binalar Konseyi’nden en yüksek ödül olan PLATINUM sertifikası ile ödüllendirildi. Bu projeyi öncelikle kar amacı gütmeyen bir kuruluşa yaptığımızdan maliyet kontrolü en öncelikli konuydu. Sanırım bu konuda yapılan en komplike projelerden biriydi. Bu projelerin hakkıyla yapıldığında çok kolay olmadığını; sabır ve çeşitli disiplilerden gelen profesyonellerin uyum içinde birlikte çalışmalarını gerektiren projeler olduğunu belirtmeliyim. Proje hedefi ilk günden belirlenmiş ve bağışçılara Platin Sertifikalı bina yapılacak sözü verilmişti. İnşaat sırasında özellikle Los Angeles Belediyesi’nin bir takım teknolojilere ilk kez ruhsat vermesi gerektiğinden ve bu konuda çok hassas davrandıklarından oldukça zorlandık. Zaman zaman Altın ya da Gümüş kriterinde kalabileceğimizi düşündük ama sonunda başardık. Projelerin başarısı daha planlama aşamasında çevre dostu tasarımı anlayan mimar, mühendis, müteahhit ve danışmanlar ekibinden kurulu olmasında yatıyor. Ancak bu ekibin konuya yabancı olanların çıkaracağı zorluklara ve dirence karşı mücadele hazır olması gerekiyor.

Projeye Hindistan Çevre Dostu Binalar Konseyi’nden bir ekip gelmiş ve neyi nasıl yaptığımızı yerinde görmek için bizimle vakit geçirmişlerdi. Orada gözlemlediğim Çevre Dostu Binaların dünya inşaat sektörünü küçülttüğü. Bunu iyi anlamda söylüyorum. Kendimi bir anda Hindistan, Avustralya, İngiltere’de aynı konuda çalışan proje yöneticileri ile yazışırken bulmam bunun en iyi kanıtıydı. Bu konsey sayesinde dünyada bu ise gönül vermiş birçok profesyonel de biraz daha yakınlaşacak, birlikte projelere imza atma şansı yakalayacak ve hızla büyüyen çevre sorunlarına olması gerektiği gibi el ele vererek ve birbirlerinin tecrübelerinden faydalanarak çözüm arayacak.