|
Arz Talep Dengeleri
|
|
| Emlakchi İcra Kurulu Üyesi Bilge
Özdemir: “Yaklaşık bir yıl boyunca gayrimenkul talebi ile arzı arasında
bir “inatlaşma“ yaşandı. Ancak bu inatlaşma talebin boyun eğmesiyle son
bulmak üzere”. |
|
|
İpotekli konut
finansmanı yasasının kabulüyle, önümüzdeki dönemlerde ne tür gelişmeler
bekliyorsunuz?
İpotekli konut finansman yasasının 2007 yılını hazırlık dönemi olarak
geçireceği düşünüyorum. Bu dönem finansman, kadrolaşma, teknik alt yapı ve
diğer kanunlarda gerekli düzenlemeler için gerekli. Hükümet cesaretle
büyük bir adım atarak gayrimenkul piyasalarının önünde yıllardan beri
duran engeli, beklentiyi kaldırdı. Herkes bu beklentinin mucize olmadığını
gördü. Bundan sonra gayrimenkul sektörünün gittikçe daha da
kurumsallaştığına tanık olacağız. Gayrimenkul sektöründe yabancı
ortaklıkların payında artışlar göreceğiz. Yurtdışından gayrimenkul
sektörüne fon girişleri İstanbul’u şantiyeye çevirecektir.
İçinde bulunduğumuz dönemde birinci ve ikinci el konut satışlarını
nasıl değerlendiriyorsunuz?
Mortgage ile birlikte ağırlığı niteliksiz, imarsız ve iskansız ikinci el
konutlardan oluşan gayrimenkul piyasalarında fiyat ve taleplerde
gerilemeler olacaktır. Özellikle son deprem yönetmeliğine uygun inşa
edilen, imar ve iskan problemi olmayan nitelikli ikinci el konutlarda ise
fiyatlar bu nitelikte arzın yeterli olmamasından dolayı yükselecektir. Bu
yükseliş ve talepte aslan payını gayrimenkul projelerindeki ikinci el
piyasaları alacaktır.
Geliştirilmekte olan gayrimenkul projelerinde daralan talep, son bir yıl
içinde artan inşaat ve operasyon maliyetlerinin gayrimenkul satış
fiyatlarına tamamen yansımasını engelledi. Gerileyen mevcut talebin nedeni
finansal değil; tamamıyla psikolojik. Bir yıla yakın süredir gayrimenkul
talebi ile gayrimenkul arzı arasında bir “inatlaşma“ yaşanıyor. Faiz
oranlarında 2008 yılı ilk çeyreğine kadar %1.40 öngörüleri; bekledikçe
gerilemeyen, aksine ortalama %15’ler seviyesinde artan fiyatlar ve
mortgage uygulayan ülke örneklerinde görülen gayrimenkul fiyatlarındaki
artış trendi gayrimenkul talebinin inadını kırdı. İnadı kırılan
gayrimenkul talebi son haftalarda gayrimenkul projelerindeki satış
ofislerini doldurmaya başladı.
Birinci el gayrimenkul piyasalarında yükseliş başladı. Bu yükselişin
artarak devam edeceğini düşünüyorum. Birinci el piyasalarında artan
talepler kısa bir süre sonra nitelikli ikinci el konut piyasalarını olumlu
yönde etkileyecektir.
Yaklaşan genel seçimler gayrimenkul piyasalarını etkiliyor mu?
Ülkemiz bu yıl çift seçim yaşıyor. İzlenimlerim genel seçimlerin
gayrimenkul piyasalarında etkisinin olmadığı yönünde. Ancak seçim tarihine
henüz 8–9 aylık bir süre olduğunu unutmamak gerek. Cumhurbaşkanlığı
seçiminin iki ay öncesinde ocak ayındaki olumsuz, karamsar havanın mart
ayında büyük oranda azaldığını izliyorum. Gayrimenkul piyasalarında
Cumhurbaşkanlığı seçimleri daha kritik bir konumda. Son bir hafta içinde
artan gayrimenkul talebinin Cumhurbaşkanlığı seçimi sonrasında patlamasını
bekliyorum.
Son dönemlerde alışveriş merkezi projelerinin sayısında bir artış
gözlemliyoruz. Bu projeleri ve Beyoğlu İstiklal, Etiler Nispetiye ve
Nişantaşı Valikonağı gibi caddeleri karşılaştırdığımızda, markalar
açısından hangisinde yer almanın daha karlı olacağını düşünüyorsunuz?
Konuya farklı açıdan ele almak istiyorum. Alışveriş merkezleri ve semt
pazarları. Semt pazarları geleneği yıllardan beri süregelen ve her gün
İstanbul’un onlarca semtinde tekrarlanan bir oluşumdur. Bu alışveriş
kültürü en üst gelir düzeyi ile en alt gelir düzeylerinin buluşma
noktasıdır.
Alışveriş merkezleri de ortak buluşma ve gerekli tüm ihtiyaçların tek bir
noktada karşılanma isteğinden doğmuştur. Her alışveriş merkezi kendi
piyasasını oluşturmaktadır. Bu piyasa içinde kendini konumlandıran
markaların bu piyasada yer almaları marka değerleri açısından önemlidir.
Nüfusu 20 milyonları zorlayan ve sınırları komşu illere dayanan İstanbul
için Beyoğlu İstiklal, Etiler Nispetiye ve Nişantaşı Valikonağı gibi
caddeler sokak alışveriş kültürümüzün nostaljik bir parçasıdır, böyle de
kalmaya devam edecektir.
Ofis piyasalarında güncel durum nasıl seyrediyor?
İstanbul ofis piyasaları artan uluslararası hacim doğrultusunda
hızla gelişiyor. İç piyasada artan refah düzeyi ve girişimci sayısındaki
yükseliş ofis ihtiyaçlarını hızlandırıyor. İstanbul ofis pazarının
%60-70’leri konutların ofise dönüşümü ile karşılanıyor. İstanbul ofis
ihtiyacında 100 m2 altında yoğun bir talep görülmekle birlikte arz bu
noktada yetersiz kalıyor. İstanbul artık “loft ofis“ kavramı ile tanıştı.
Zengin iş adamlarının vakıf, hobi, özel iş görüşmeleri için ihtiyaç
duydukları “loft ofisler “ yeni bir trend olarak önümüzdeki dönemlere
adını yazdıracaktır. |
|
|
|
|
|
|
|